Lektion 13: Geschichte (II)

Lösungen

Schimpfwörter

De Appeldwatsch brickt sick den Finger in de Nääs af. (Tölpel) 
De Appeldwatsch hett sick den Finger in de Nääs afbraken. 

De Bangbüx draapt den Düwel in de swarte Nacht. (Angsthase) 
De Bangbüx hett den Düwel in de swarte Nacht drapen.

De Blarrbüdel fallt vun'n Stohl. (Heulsuse) 
De Blarrbüdel is vun'n Stohl fullen.

De Buttjer flüggt över'n Tuun. (Knirps, frecher Junge) 
De Butjer is över'n Tuun flagen.

De Büxenschieter früst in'n Winter. (kleiner Junge; Mann, den man nicht für voll nimmt) 
De Büxenschieter hett in'n Winter fraren.

De Deusterdeern kümmt nich na Huus. (schlechtes, ungebärdiges Mädchen) 
De Deusterdeern is nich na Huus kamen.

De Döösbattel gütt Water in de See. (einfältiger Mensch, Dummkopf) 
De Döösbattel hett Water in de See gaten.

De Dröhnbüdel lüggt jümmer. (Schwätzer) 
De Dröhnbüddel hett jümmer lagen.

De Fisematentenmaker denkt nich na. (Spaßmacher, Lügner) 
De Fisematentenmaker hett nich nadacht.

De Freetsack itt een heel Swien. (Vielfraß) 
De Freetsack hett een heel Swien eten.

De Schrappnell röppt jümmer na ehr Kinner. (häßliche, zänkische Frau) 
De Schrappnell hett jümmer na ehr Kinner ropen.

Alle Schimpfwörter aus: Von Blubberbüxen, Landhaien und Troonbüdels. Das Schimpfwörterbuch für Hamburger von Reinhard Goltz; Verlag Schuster, Leer (1995) 

De Klock

Se hebbt een vun disse Krüüzfahrten mitmaakt, vun de de Börgermester vertellt hett. Nu will de Fründ / de Fründin weten, woans dat weer un wat Se maakt hebbt.

Vokabeln
utrauhen: ausruhen (regelmäßig) 
drinken: ick drink, he dringt, wi drinkt; ick drünk, ick heff drunken 
swemmen: schwimmen (regelmäßig) 
geneten: Ick geneet, he genütt, wi geneet; ick genoot, ick heff genaten 

upstahn (9 Uhr) - Klock negen bün ick upstahn.
Koffie drinken* (9.30 Uhr) - Klock halbig teihn heff ick Koffie drunken.
Book lesen (10 Uhr) - Klock teihn heff ick een Book leest.
Tennis spelen  (11 Uhr) - Klock ölben heff ick Tennis speelt.
Musik hören  (12.05 Uhr) - Fief Minüten na twölf heff ick Musik höört.
to Middag eten (13 Uhr) - Klock een heff ick to Middag eten.
utrauhn* (14 Uhr) - Klock twee heff ick mi utrauht.
swemmen* (15.30 Uhr) - Klock halbig veer bün ick swummen.
Koken geneten* un klönen (16.45 Uhr) - Veerdel vör fief heff ick de Koken genaten un klönt.
in'n Kiekkassen kieken (18.15 Uhr) - Veerdel na söss heff ick in'n Kiekkassen keeken.
to Abend eten (19 Uhr Uhr) - Klock söben heff ick to Abend eten.
danzen (19.30 Uhr) - Klock halbig acht heff ick danzt.
na Bett gahn (22 Uhr) - Klock teihn bün ick na Bett gahn.

Un dat hier schall alltiet so blieven

Aussprache Gedicht "Summer"

Wenn die Sünn upsteiht
un de Wind, de weiht
un de Hahn, de kreiht
un de Möhl sick dreiht
un de Möller sick freut
un de Klock de geiht
un de Kohjung fleut
un de Buur, de seit
un de Knecht, de meiht
un de Jung, de schreit
wenn de Katt em kleit
un de Moder, de neiht
un de Schoster, de sleiht
un de Schipper, de preit,

denn is Summertiet

Gedicht und Bilder aus: Ut de Doken von Wilhelm Petersen; Verlag Christians, Hamburg (1977) - (Nach Aussage des Verlags ist das Buch leider vergriffen)

Un dat is ok all jümmer so wesen. Vertellt Se maal:

Wenn de Sünn upstünn, 
un de Wind weih 
un de Hahn kreih
un de Möhl sick dreih
un de Möller sick frei
un de Klock de güng
un de Kohjung flei
un de Buur, de sei
un de Knecht, de meih
un de Jung, de schrigg
wenn de Katt em klei
un de Moder, de neih
un de Schoster, de slügg
un de Schipper, de prei
....... 
denn weer Summertiet 

Das Passiv

Un wenn dat in verleden Tieden passeert is, dennso mööt se de Form vun "warrn" in de Lesttiet setten:  

Nutiet: Dat Kind warrt slaan.  - Lestiet: Dat Kind wöer slaan.   

Die (Tür) ..... schlägt zu. - De Döör sleiht to. 
Die Tür wird zugeschlagen. - De Döör warrt toslahn.
Die Tür wurde zugeschlagen. - De Döör wöer toslahn.

Ich male ein (Bild). - Ick maal een Bild.
Ein Bild wird gemalt. - Een Bild warrt malt.
Ein Bild wurde gemalt. - Een Bild wöer malt.

Ein (Hund) ..... beißt mir ins Bein. - Een Hund bitt mi in't Been.
Ich werde ins Bein gebissen. - Ick warr in't Been beten.
Ich wurde ins Bein gebissen. - Ick wöer in't Been beten.